เหงือกอักเสบ เหงือกบวม สาเหตุเกิดจากอะไร มีการรักษา การป้องกันอย่างไร

โรคเหงือกอักเสบ เหงือกบวม

เหงือกบวม เหงือกอักเสบ สาเหตุเกิดจากอะไร มีอาการแบบไหนบ้าง มีวิธีการรักษาด้วยตนเองและทันตแพทย์อย่างไร พร้อมวิธีการป้องกันไม่ให้เหงือกบวมอักเสบ ที่อาจจะเป็นสาเหตุที่ทำให้เป็นโรคปริทันต์ จนอาจต้องสูญเสียฟันของเราไปตลอดกาล ติดตามอ่านได้ในบทความนี้ค่ะ

เหงือก อวัยวะสำคัญที่หลายคนมองข้าม

เหงือก เป็นอวัยวะที่ใครหลาย ๆ คนมองข้ามและไม่ได้ให้ความสำคัญสักเท่าไหร่ แต่ในความเป็นจริงแล้วเหงือกถือว่าเป็นอวัยวะที่สำคัญไม่แพ้อวัยวะอื่นเลย เพราะเหงือกมีหน้าที่สำคัญคือคอยยึดฟันไว้ให้ติดกับกระดูกขากรรไกรและเป็นอวัยวะที่ช่วยรองรับแรงในการบด เคี้ยว 

ซึ่งรูปร่างและลักษณะของเหงือกจะมีสีชมพูขอบเรียบเต็มไปด้วยเส้นเลือด ซึ่งนั่นหมายความว่าหากมีความผิดปกติที่เหงือก มีอาการเหงือกบวม เลือดออกตามไรฟัน หรือเหงือก อักเสบอยู่บ่อยครั้ง แบบนี้ก็สันนิษฐานไว้เลยว่าคุณเข้าข่ายเป็นโรคเหงือกอักเสบเข้าแล้วแหละ

เหงือกบวม อักเสบ เกิดจากอะไร ?

เหงือกบวม อักเสบ สามารถเกิดได้จากหลายปัจจัย ทั้งพฤติกรรมในชีวิตประจำวัน สุขภาพช่องปาก และภาวะทางร่างกายบางอย่าง โดยสาเหตุที่พบบ่อย ได้แก่

• การสูบบุหรี่ สารเคมีในบุหรี่ทำให้เหงือกขาดเลือดมาเลี้ยง ลดภูมิคุ้มกันในช่องปาก ส่งผลให้เหงือกอักเสบและติดเชื้อได้ง่าย
• ฟันคุดภายในช่องปาก ฟันคุดที่ขึ้นไม่เต็มซี่มักกักเก็บเศษอาหารและเชื้อแบคทีเรีย ทำให้เกิดการอักเสบ บวม และปวดบริเวณเหงือกใกล้เคียง
• การใส่อุปกรณ์จัดฟัน ลวดและแบร็กเก็ตเป็นจุดสะสมคราบพลัค หากทำความสะอาดไม่ทั่วถึง อาจทำให้เหงือกบวมแดง และระคายเคืองได้
• การใช้ยาบางชนิด ยาบางกลุ่ม เช่น ยากันชัก ยาควบคุมความดัน หรือยากดภูมิคุ้มกัน อาจกระตุ้นให้เหงือกบวมโตผิดปกติ
• การแพ้ยาสีฟันหรือน้ำยาบ้วนปาก สารแต่งกลิ่นหรือสารเคมีบางชนิด อาจก่อให้เกิดการระคายเคือง ส่งผลให้เหงือกบวมและอักเสบ
• การขาดสารอาหาร โดยเฉพาะวิตามินซีและวิตามินบี มีผลต่อสุขภาพเหงือก หากขาดอาจทำให้เหงือกอ่อนแอ เลือดออกง่าย 
• ปัจจัยทางพันธุกรรม บางคนมีแนวโน้มเหงือกอักเสบหรือเป็นโรคเหงือกได้ง่ายกว่าคนทั่วไป แม้ดูแลช่องปากดีแล้วก็ตาม
• อาการแทรกซ้อนของโรค เช่น โรคปริทันต์ โรคมะเร็ง อาจแสดงอาการเหงือกบวม อักเสบ หรือมีแผลเรื้อรังในช่องปาก
• การตั้งครรภ์ การเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมนทำให้เหงือกไวต่อคราบแบคทีเรียมากขึ้น จึงเกิดภาวะเหงือกอักเสบในหญิงตั้งครรภ์ได้ง่าย

หากมีอาหารเหงือกบวม อักเสบต่อเนื่อง หรือมีอาการปวด เลือดออกผิดปกติ ควรพบทันตแพทย์เพื่อหาสาเหตุและรับการรักษาอย่างเหมาะสม

อาการเหงือกบวมประเภทต่าง ๆ มีอะไรบ้าง ?

อาการเหงือกบวม อาจเกิดขึ้นได้หลายลักษณะ และบางครั้งแสดงอาการเพียงเล็กน้อยจนสังเกตได้ยาก เพื่อให้เข้าใจและประเมินความผิดปกติได้เบื้องต้น อาการเหงือกบวมสามารถแบ่งออกได้ ดังนี้ 

อาการเหงือกบวมแดงอักเสบ

ลักษณะ : เหงือกจะเปลี่ยนสีจากชมพูอ่อนเป็นแดงเข้มถึงม่วงและจะมีอาการบวมโตขึ้นเรื่อย ๆ จน บิดเนื้อฟัน หากจับหรือสัมผัสบริเวณที่บวมจะมีอาการเจ็บ หรือมีเลือดออกตามไรฟันขณะแปรง ฟันและอาจมีฟันผุร่วมด้วย

อาการเหงือกบวมเป็นหนอง

ลักษณะ : อาการเหงือกบวมเป็นหนอง นอกจากเหงือกจะบวมแล้วยังมีหนองที่เหงือกร่วมด้วย ซึ่งเป็นลักษณะของเหงือกอักเสบหรือติดเชื้อ สังเกตได้จากการเปลี่ยนแปลงสีเหงือกจากสีแดงเป็นสีม่วง และบริเวณขอบเหงือกอาจมีความคล้ำ เมื่อเรากดหรือสัมผัสบริเวณที่อักเสบก็จะมีหนองออกมา

อาการรากฟันอักเสบ

ลักษณะ : รากฟันอักเสบจะเป็นอาการที่เส้นเลือดในโพรงประสาทฟันเกิดการอักเสบและมีปัญหา ส่งผลให้มีตุ่มหนองที่เหงือก สีของฟันจะเปลี่ยนเป็นสีคล้ำขึ้น หรือหากเคี้ยวอาหารก็จะรู้สึกเจ็บ และเสียวฟัน

แน่นอนค่ะว่าอาการเหล่านี้หากปล่อยไว้ก็จะเป็นอันตราย เช่นอาจเกิดการสูญเสียฟันที่ถึง กับต้องใส่ฟันปลอม หรืออาจจะร้ายแรงกว่านั้นคือเป็นโรคที่เกี่ยวกับเหงือกหรือลามไปจนถึงเป็น มะเร็งในช่องปากเลยก็ว่าได้

สำหรับบางคนอาจจะคิดว่า เป็นแล้วหายหรือเป็นแล้วก็ผ่านไป คงจะไม่เป็นอะไรหรอก ถ้าเป็นเช่นนั้นเราไปดูถึงความอันตรายของโรคที่เกี่ยวกับเหงือกกันเลย ค่ะ และเชื่อว่าความคิดของคุณอาจจะเปลี่ยนไปแน่นอน

โรคที่เกี่ยวกับเหงือกมีอะไรบ้าง ?

โรคที่เกี่ยวกับเหงือกเป็นปัญหาที่พบได้ในทุกช่วงวัย ตั้งแต่วัยเด็กจนถึงผู้สูงอายุ และเป็นเรื่องใกล้ตัวมากกว่าที่คิด โดยโรคที่เกี่ยวกับเหงือกมักมีดังนี้

โรคปริทันต์

ลักษณะ : เหงือกบวม แดง เลือกออกง่ายขณะแปรงฟันหรือใช้ไหมขัดฟัน มีกลิ่นปาก เหงือกร่น ฟันดูยาวขึ้นและในระยะรุนแรงอาจมีฟันโยกหรือมีหนองบริเวณเหงือก

สาเหตุ : เกิดจากการสะสมของคราบพลัคและหินปูนเป็นระยะเวลานาน ทำให้แบคทีเรียทำลายเนื้อเยื่อเหงือกและกระดูกที่รองรับฟัน รวมถึงปัจจัยเสริม เช่น การดูแลช่องปากที่ไม่เหมาะสม การสูบบุหรี่ โรคประจำวันบางชนิด และพันธุกรรม

การรักษา : รักษาด้วยการขูดหินปูนและเกลารากฟันเพื่อลดการสะสมของแบคทีเรีย หากเป็นระยะรุนแรงอาจต้องผ่าตัดเหงือกหรือรักษาเฉพาะทาง ควบคู่กับการดูแลสุขอนามัยช่องปากอย่างถูกวิธีและตรวจติดตามกับทันตแพทย์อย่างสม่ำเสมอ

คลิกอ่านเพิ่มเติม : ขูดหินปูน ครั้งแรก เจ็บไหม ไม่ทำได้รึเปล่า ควรรู้อะไรบ้าง โดย ทันตแพทย์มหิดล 

โรคเหงือกอักเสบ

ลักษณะ : เหงือกบวม แดง กดเจ็บ มีเลือดออกขณะแปรงฟันหรือใช้ไหมขัดฟัน แต่ยังไม่ทำให้กระดูกที่รองรับฟันถูกทำลาย

สาเหตุ : เกิดจากการสะสมของคราบพลัคและเศษอาหารตามขอบเหงือกเป็นเวลานาน ร่วมกับการแปรงฟันไม่สะอาด การใส่อุปกรณ์จัดฟัน การสูบบุหรี่ การเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมน หรือการขาดสารอาหารบางชนิด

การรักษา : สามารถรักษาให้หายได้ด้วยการขูดหินปูน ทำความสะอาดช่องปากอย่างถูกวิธี แปรงฟันและใช้ไหมขัดฟันเป็นประจำ รวมถึงพบทันตแพทย์เพื่อตรวจและติดตามผลอย่างสม่ำเสมอ

โรคเหงือกอื่น ๆ 

• โรคเหงือกร่น เหงือกถอยจนเห็นรากฟัน ทำให้เสียวฟันและเสี่ยงต่อฟันผุบริเวณคอฟัน
• โรคฝีเหงือก เกิดจากการติดเชื้อจนมีหนอง บวม เจ็บ อาจมีอาการปวดรุนแรงและมีกลิ่นปาก
• โรคเหงือกโตผิดปกติจากยา เหงือกมีลักษณะหนาและโตขึ้นจากผลข้างเคียงของยาบางชนิดโรคเนื้องอกหรือแผลเรื้อรังที่เหงือก เหงือกบวมเป็นก้อนหรือมีแผลที่ไม่หายภายใน 2 สัปดาห์ ควรรีบพบทันตแพทย์เพื่อตรวจวินิจฉัย

เหงือกบวมแบบไหนที่ต้องพบแพทย์

หากคุณมีอาการดังต่อไปนี้ขอแนะนำให้พบแพทย์เพื่อรับการรักษาโดยเร็วค่ะ

• เหงือกบวมจากโรคปริทันต์ เหงือกเป็นตุ่มบวมจนมีเลือดและหนองไหล
• เหงือกบวมจากการติดเชื้อ ที่เกิดจากเหงือกระคายเคือง
• เหงือกบวมจากกระดูกงอก
• เหงือกบวมจากผลข้างเคียงของยา
• เหงือกบวมจากมะเร็ง

อาการเหงือกบวมที่ดูเหมือนจะไม่อันตราย แต่หากปล่อยปะละเลยอาจนำไปสู่ปัญหาที่แก้ไขได้ยาก

วิธีรักษาเหงือกอักเสบด้วยตนเอง

• ช้น้ำยาบ้วนปากเพื่อฆ่าเชื้อแบคทีเรียและคราบจุลินทรีย์ที่ตกค้างจากเศษอาหาร
• ดื่มน้ำสะอาดอย่างน้อย วันละ 8 แก้ว เพื่อช่วยกระตุ้นการผลิตน้ำลาย
• หลีกเลี่ยงการสูบบุหรี่
• หลีกเลี่ยงอาหารประเภทน้ำตาลที่เป็นสาเหตุของการเกิดฟันผุ
• หากเหงือกมีอาการบวมสามารถใช้น้ำแข็งหรือผ้าชุบน้ำเย็นมาประคบเพื่อบรรเทา อาการปวด
• ทานยาแก้ปวดหรือยาพาราเซตามอลเพื่อบรรเทาอาการปวด ซึ่งเราขอแนะนำให้อ่าน ทำความเข้าใจ วิธีกินยาพาราเซตามอลให้ปลอดภัย

สำหรับบางคนที่มีอาการเหงือกบวมมาก ร่วมกับอาการปวด อาการเหล่านี้แสดงถึงเหงือกบวมเรื้อรังที่รักษาเองได้ยาก ทางเราก็ขอแนะนำว่าควรไปพบทันตแพทย์จะดีที่สุดค่ะ และไม่ควรซื้อยาแก้เหงือกอักเสบมาทานเอง เนื่องจากอาจทำให้เกิดอาการรุนแรงมากขึ้นได้

วิธีรักษาโรคเหงือกโดยทันตแพทย์

หากใครที่มีอาการเหงือกอักเสบเรื้อรัง หรือปวดฟันจนเกินที่จะรักษาได้ก็ควรไปพบทันตแพทย์เพื่อที่จะได้รักษาอย่างถูกวิธี โดยการรักษาเหงือกบวมมีแนวทางดังนี้

• แพทย์จะจ่ายยาปฏิชีวะนะมาให้รับประทาน เพื่อรักษาภาวะเหงือกติดเชื้อ ซึ่งตัวยา อาจจะมาในรูปแบบของยารับประทาน ยาบ้วนปาก ยาแก้เหงือกอักเสบ ที่ใช้ รักษาอาการเหงือกอักเสบโดยตรง
• หากมีอาการรุนแรงหรือมีภาวะเหงือกร่น ทันตแพทย์จะทำการผ่าตัดปลูกถ่ายเหงือก โดยการนำเนื้อเยื่อช่องไปมาปลูกถ่ายเพื่อทดแทนเนื้อเยื่อที่เสียหายไป ให้กลับมา ใช้งานและมีสภาพดังเดิม
• แพทย์จะทำการเกลารากฟันหรือขูดคราบฟัน เพื่อขจัดคราบหินปูนที่ติดอยู่ตามซอก ฟัน
• หากผู้ป่วยมีภาวะมะเร็งในช่องปาก ทันตแพทย์จะทำการฉายแสงบำบัดหรือเคมี บำบัด หรืออาจใช้ทั้งสองวิธีนี้ร่วมกันเพื่อให้เกิดประสิทธิภาพสูงสุด

การรักษาโรคเหงือกโดยทันตแพทย์ช่วยแก้ปัญหาได้อย่างตรงจุด ลดความรุนแรงของโรค และป้องกันภาวะแทรกซ้อนในระยะยาว การเข้ารับการรักษาแต่เนิ่น ๆ จะช่วยให้สุขภาพเหงือกกลับมาแข็งแรงได้เร็วขึ้น

แนวทางป้องกันอาการเหงือกบวมอักเสบ มีอะไรบ้าง ?

การดูแลสุขภาพช่องปากอย่างสม่ำเสมอ เป็นวิธีง่าย ๆ ที่ช่วยลดความเสี่ยงของอาการเหงือกบวมอักเสบได้ โดยมีแนวทางป้องกันดังนี้

• ควรแปรงฟันอย่างน้อยวันละ 2 ครั้ง หรือหลังมื้ออาหาร และควรแปรงฟันอย่างถูก วิธี
• ทานอาหารทีมีประโยชน์ มีสารอาหารครบ 5 หมู่ หรือเลือกทานอาหารที่มีแคลเซียม และวิตามินซีสูง เพื่อเพิ่มความแข็งแรงให้เหงือกและฟัน
• ควรไปพบทันตแพทย์เพื่อตรวจสุขภาพช่องปากทุก ๆ 6 เดือน เพื่อขอคำปรึกษาและ คำแนะนำในการดูแลสุขภาพช่องปากอย่างถูกวิธี
• คอยสังเกตอาการผิดปกติของฟันและเหงือก เพื่อที่จะได้รักษาอย่างทันท่วงที หลีกเลี่ยงการดื่มน้ำอัดลมและอาหารที่มีรสหวานที่เป็นสาเหตุของการเกิดฟันผุใช้น้ำยาบ้วนปากที่มีฤทธิ์อ่อน ๆ เพื่อลดการระคายเคือง หรือใช้ไหมขัดฟันทำความ สะอาดคราบสกปรก

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับอาการเหงือกบวมอักเสบ

เหงือกบวมหายเองได้ไหม ?

เหงือกบวม อาจหายเองได้ หากเป็นอาการเล็กน้อยและดูแลความสะอาดช่องปากให้ดีขึ้น แต่ถ้าไม่ดีขึ้นควรพบทันตแพทย์เพื่อทำการรักษา

เหงือกบวมอักเสบ กี่วันหาย ?

อาการเหงือกบวมอักเสบ โดยทั่วไปอาการเล็กน้อยจะดีขึ้นภายใน 3-7 วัน หากยังบวม เจ็บ หรือมีหนอง ควรเข้ารับการรักษา

มีอาการเหงือกบวมอักเสบ เป็นก้อนนิ่ม ๆ อันตรายไหม ?

อาจไม่เป็นอันตรายในระยะแรก แต่หากก้อนมีขนาดใหญ่ เจ็บ มีหนอง หรือไม่ยุบหายในไม่กี่วัน ควรรีบพบทันตแพทย์เพื่อตรวจวินิจฉัและรักษาอย่างเหมาะสม

เหงือกบวม กินยาอะไรได้บ้าง เพื่อบรรเทาอาการ ?

หากเหงือกบวม สามารถใช้ยาแก้ปวดหรือยาลดอักเสบเพื่อบรรเทาอาหารชั่วคราวได้ หากไม่ดีขึ้นควรพบทันตแพทย์ และไม่ควรใช้ยาปฏิชีวนะเอง

เหงือกบวมอักเสบ สามารถแปรงฟันได้ไหม ?

เหงือกบวมอักเสบ สามารถแปรงฟันได้ และควรแปรงอย่างเบามือด้วยแปรงขนนุ่ม เพื่อช่วยลดคราบแบคทีเรียและไม่กระตุ้นการอักเสบเพิ่มเติม

สรุปเรื่องเหงือกอักเสบ เหงือกบวม

อาการเหงือกอักเสบและเหงือกบวมอาจดูเป็นเรื่องเล็ก แต่หากปล่อยไว้โดยไม่ดูแล อาจลุกลามจนเกิดปัญหาช่องปากที่รุนแรงได้ การใส่ใจดูแลสุขภาพฟันและเหงือกอย่างถูกวิธี ตั้งแต่การแปรงฟันเป็นประจำ ใช้ไหมขัดฟัน ทำความสะอาดช่องปากอย่างทั่วถึง และพบทันตแพทย์ทุก 6 เดือน จะช่วยป้องกันปัญหาได้ตั้งแต่ระยะเริ่มต้น ซึ่งไม่เพียงช่วยให้รอยยิ้มสดใส แต่ยังช่วยสร้างความมั่นใจในระยะยาวด้วย

• แชร์ผ่าน Facebook
• แชร์ผ่าน Twitter
• แชร์ผ่าน Line